Het Gestookte Leembouw Project
Jan de Rooden

Conclusies
 
Lente 2002 publiceerde ik op deze website de eerste pagina van het Gestookte Leembouw hoofdstuk.
Naar gelang ik tijd heb, groeit dit verslag. Bij momenten bemerk ik, dat website bezoekers benieuwd blijven naar het verloop
van het experiment in India en naar de uiteindelijke haalbaarheid.
Eerst kort geleden bedacht ik, dat ik informatie in huis heb, die ik veel eerder had kunnen doorgeven.

In 1991 publiceerde Ray Meeker in het Indiase tijdschrift "Architecture + Design" een verslag over de elf projecten,
die hij tot dan toe realiseerde.
Dit verslag, "MUD" getiteld, heb ik nu gescand en - met excuses voor mijn beperkte vaardigheid - voor deze site bewerkt.
Uit de beschrijvingen van de opeenvolgende projecten zijn meerdere conclusies te trekken.
Die conclusies bevestigen wat Ray en ik tijdens onze eerste tests in 1985 en 1986 meenden waar te nemen.
De Gestookte Leembouw Huis methode zou in India kunnen worden toegepast:
  1. in een streek waar goede (baksteen)klei, vaardige steenbakkers èn pottenbakkers voorhande zijn;
  2. in een streek waar brandstof voorhande is, kolen of mooier nog casuarinahout,
    een snelgroeiende, hoog calorische houtsoort, die als gewas in brak water verbouwd wordt;
  3. in een streek met een afzetmarkt voor pottenbakkerswaar dichtbij.

    Om leem-stenen huizen goed te doorstoken moeten zij worden beladen.
    Vormtafel bakstenen geschikt voor schoon metselwerk komen hiervoor in aanmerking
    en meer nog terracotta waar, die een hogere prijs oplevert.
    De opbrengst van dit "product" kan de brandstof investering dekken.

Het was ons toen ook al duidelijk, dat het gestookte leembouw procédé zeer gevoelig is voor allerlei factoren.
Het staat of valt met het keramische inzicht van de leiding en met de betrouwbaarheid van ondernemer en uitvoerder.
Afknijpen van de vereiste brandstof staat gelijk aan het afknijpen van cement in reguliere bouw.

Het opzetten van een gestookt leembouw project betekent verder, je verlaten op het geregelmatig en tijdig afkomen
van subsidies van de Low Cost Housing bureaux.
Gestookte leembouw vraagt om heel veel handen. Hele families moeten worden ingeschakeld, werkers die vaak
leven bij de dag. Uitblijven van wekelijks, of zelfs het dagelijkse loon, zou hen dwingen om zich elders aan te bieden
ten koste van de continuïteit op de bouwplaats.
Werkbare perioden zijn in India klimaat bepaald. Een gezond leembouw project hoort te worden opgezet volgens
een strikt schema. Door moesson regens ingehaald, voordat zij zijn gestookt, vallen lemen bouwsels in duigen.

Totdat hij in 1993 werd benaderd door ambtenaren belast met Low Cost Housing, had Ray Meeker steeds gewerkt
in opdracht van privé personen en ondernemers,
De ambtenaren kwamen Ray polsen, of hij een dorp van een vijftigtal gestookte leembouw huizen kon realiseren.
Bekend met de frustrerende, eindeloze ambtelijke procedures van het land ging Ray pas accoord, nadat hij allerlei
harde toezeggingen had afgedwongen.
Desondanks moest hij zelf hemel en aarde bewegen om goed getrainde steenmakers, pottenbakkers en houtkappers
op de bouwplaats te krijgen mèt het vereiste gereedschap en materiaal, vooraleer hij eindelijk kon beginnen.
Het gunstige bouwseizoen was inmiddels gekrompen, een boodschap die hij de ambtenaren niet onthield.
Maar zij hielden zich doof.

Huizen kwamen uiteindelijk van de grond en er waren er zelfs enkele gestookt, toen de financiering stopt bleek.
Ray kwam verder tot de ontdekking, dat zijn trouwe opzichter onmisbare werklieden uit eigen zak had doorbetaald.
Verzwakt door ondervoeding was de goede man nu door malaria geveld.
Op dat moment verkoos Ray gezichtsverlies boven nog meer ellende voor de werkers en voor de mensen, die uitkeken naar
de hun beloofde huizen.

Eind 1994 mijmerde Ray's echtgenote, Deborah Smith, in een brief aan mij, hoe op die prachtige lokatie met benijdenswaardige
koele wind van de bergen nu de leemstenen en de bouwsels wel door de jungle overwoekerd zouden zijn.
Ray boog zich toen al weer over een volgend project, ofschoon hij aan diezelfde brief toevoegde, dat hij nog steeds twijfelde
over de economische haalbaarheid van het gestookte leembouw procédé. Andere Low Cost Housing methoden gaven gunstiger cijfers.
Alhoewel, liet hij er in een adem op volgen, ergens schijnt er een berekening te zijn met een positieve uitkomst.
De houding van een geharde idealist, die zijn doel niet opgeeft?

Inmiddels heeft Ray zijn aandacht en energie al weer meerdere jaren naar zijn keramiek studio verlegd.
Betekent dit, dat het gestookte leembouw tijdperk ten einde is? Of om het anders te zeggen, is er behalve Ray feitelijk wel iemand,
die het op zich wil nemen om zoveel goede jaren te besteden aan dit project?

Naar het "Mud" verslag:

mud

terug

home